काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका नेता विद्वान गुरुङले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको अभिव्यक्तिको कडा शब्दमा आलोचना गर्दै टनेलको लेदो हटाउने मेसिन छैन भन्ने भनाइको प्रतिवाद गरेका छन् ।

बुधबार सामाजिक सञ्जालमार्फत नेता गुरुङले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले दिएको अभिव्यक्तिको विरोध गरेका हुन् । उनले भने, ‘प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहज्यूले आज प्रतिनिधि सभाको बैठकमा ‘बाढीबाट जलविद्युतको टनेलमा लेदो पुरिएपछि त्यो हटाउन विश्वमा कुनै उपकरण र प्रविधि छैन’ भन्नुभयो । म सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूलाई यो विषयमा आपत्ति जनाउँदै तपाईको ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु, विश्वमा कुन कुन देशमा यी उपकरणहरू छन् र यिनले के कस्ता कार्य गर्न सक्षम छन् भनेर ।’

नेपाल तरुण दलका पूर्वअध्यक्ष समेत रहेका नेता गुरुङले बाढीले बगाएर ल्याएको लेदो र ढुङ्गा, माटो भरिएर थुनिएको जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङ खाली गर्ने अत्याधुनिक र प्रभावकारी प्रविधिहरू विश्वमा उपलब्ध रहेको बताएका छन् । उनले भने, ‘यस्ता ठूला विपद्पछि सुरुङ सफा गर्न मुख्य रूपमा मेकानिकल र हाइड्रोलिक प्रविधिहरूको मिश्रण प्रयोग गरिन्छ ।’

‘हाइड्रोलिक र पम्पिङ प्रविधि हार्ड–कोर स्लरी पम्पिङ सुरुङभित्र अत्यधिक पानी हालेर लेदोलाई पगालिन्छ र विशेष प्रकारका ‘भर्टिकल स्लरी पम्प’ वा ‘ड्रिजिङ पम्प’ प्रयोग गरेर लेदो बाहिर तानिन्छ,’ नेता गुरुङले भने ।

उनले भने, ‘हाई–प्रेसर वाटर जेटिङ टनेलको भित्ता वा भुइँमा टाँसिएर बसेको कडा लेदो र माटोलाई उच्च दबाबको पानीको फोहोराले खुकुलो बनाई बगाउन यो प्रविधि प्रयोग गरिन्छ ।’

‘हाइड्रो–सक्सन ड्रिजिङ प्राकृतिक रूपमा उपलब्ध पानीको बहाव र गुरुत्वाकर्षण बलको प्रयोग गरी पम्प नै नराखी लेदोलाई बाहिर निकाल्ने (जस्तै– नर्वेली प्रविधि) विश्वभर चर्चित छ,’ कांग्रेस नेता गुरुङले भने, ‘मेकानिकल र हेभी इक्विपमेन्ट प्रविधि बबक्याट र साना एक्काभेटर सुरुङको आकार हेरी भित्र छिर्न सक्ने साना र फराकिला पाङ्ग्रा भएका मेसिनहरू प्रयोग गरेर लेदो र ढुङ्गा बाहिर निकालिन्छ ।’

‘टनेल मकिङ मेसिन विशेष गरी सुरुङ खन्दा र सफा गर्दा प्रयोग हुने यी मेसिनहरूले लेदो र चट्टानलाई सोरेर कन्भेयर बेल्ट मार्फत सिधै सुरुङ बाहिर पठाउँछन्,’ उनले भने, ‘अवरोध हटाउने र नियन्त्रित विस्फोटन लो–यिल्ड ब्लास्टिङ लेदोसँगै ठूला–ठूला चट्टान वा कंक्रिटका टुक्राहरूले सुरुङ पुरिएको खण्डमा, सुरुङको संरचनालाई क्षति नपुग्ने गरी नियन्त्रित र कम क्षमताको विस्फोटन गराई अवरोध टुटाइन्छ ।’

कांग्रेस नेता गुरुङले भने, ‘अत्याधुनिक रोबोटिक्स र ड्रोन अन्डरवाटर, स्लज रोबोट मानिस जान नसक्ने र निसासिने जोखिम भएका ठाउँमा लेदो पन्छाउन र भित्रको अवस्था बुझ्न टाढैबाट नियन्त्रण गर्न सकिने रोबोटिक मेसिनहरू पठाइन्छ ।’

‘हाइड्रो–सक्सन ड्रिजिङ नर्वे विशेष गरी हिमाली नदीहरू र जलविद्युत् आयोजनामा बालुवा तथा लेदो हटाउन यो नर्वेली प्रविधि विश्वभर प्रसिद्ध छ,’ उनले भने, ‘स्लरी र ड्रिजिङ पम्पहरू नेदरल्याण्ड्स, संयुक्त राज्य अमेरिका र चीन विश्वका ठूला ड्रिजिङ र पम्प निर्माता कम्पनीहरू यी देशहरूमा छन् ।’

‘टनेल मकिङ र हेभी इक्विपमेन्ट जर्मनी, स्विडेन, जापान र चीन, हेर्रेन्कनेक्ट (जर्मनी) जस्ता कम्पनीहरू सुरुङ खन्ने र सफा गर्ने ठूला मेसिन निर्माणमा अग्रणी छन् ।’

‘बबक्याट र साना एक्काभेटरहरू संयुक्त राज्य अमेरिका र जापान, कम्प्याक्ट मेसिनरी र मिनी एक्काभेटरका लागि अमेरिकी र जापानी ब्रान्डहरू मुख्य हुन्,’ उनले भने, ‘अन्डरवाटर रोबोटिक्स नर्वे, संयुक्त अधिराज्य र अमेरिका– जलमग्न र जोखिमपूर्ण सुरुङभित्र पस्न प्रयोग हुने रोबोटिक्स यी देशहरूमा अत्यधिक विकसित छ ।’

‘नियन्त्रित विस्फोटन सामग्री स्विडेन, नर्वे र अमेरिका— सुरुङका कडा चट्टान फुटाउन प्रयोग हुने सुरक्षित विस्फोटक पदार्थ र प्रविधि यी देशका कम्पनीहरूले आपूर्ति गर्छन्,’ कांग्रेस नेता गुरुङले भने ।