मन्थली । “चिट संस्कृति, गुटगत स्वार्थ र व्यक्तिवादी राजनीतिक अहङ्कारले आन्तरिक लोकतन्त्रको हत्या गर्छ । रामेछाप कांग्रेसको भविष्य जोगाउने हो भने गुटको निर्देशन होइन, स्वतन्त्र विवेक, निष्ठा, योग्यता र संगठनप्रतिको उत्तरदायित्वका आधारमा नेतृत्व चयन गर्नु आजको ऐतिहासिक दायित्व हो ।”

१. गुटबन्दीको छाया र चिट संस्कृतिको प्रहार

नेपाली कांग्रेसको आन्तरिक अधिवेशन चलिरहेका बेला रामेछाप जिल्लामा पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र, निष्पक्ष प्रतिस्पर्धा र स्वतन्त्र मताधिकारमाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ । औपचारिक रूपमा कुनै समूह वा प्यानल घोषणा नगरिएको दाबी गरिए तापनि महाधिवेशन स्थलमा उम्मेदवारहरूको नामावलीसहित गुटगत चिट वितरण भइरहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ । नेपाली कांग्रेस रामेछापका पूर्वसभापति रामचन्द्र खड्कासँग सम्बन्धित समूहले आफ्ना अनुकूलका उम्मेदवारलाई विजयी गराउने उद्देश्यले चिट वितरण गरेको आरोपसमेत लागेको छ । यस्ता गतिविधिबारे निष्पक्ष पुष्टि र सम्बन्धित पक्षको प्रतिक्रिया आवश्यक भए पनि महाधिवेशनको लोकतान्त्रिक मर्यादा, प्रतिनिधिहरूको स्वतन्त्र निर्णय र समान प्रतिस्पर्धाको अधिकारमाथि कुनै पनि प्रकारको अनुचित प्रभाव स्वीकार्य हुन सक्दैन ।

२. व्यक्तिवादी स्वार्थको अन्त्य र संगठनात्मक पुनःजागरण

रामेछाप कांग्रेसको संगठनात्मक अवस्था, नेतृत्वको कार्यशैली र विगतका राजनीतिक अभ्यासमाथि गम्भीर समीक्षा गर्ने समय आएको छ । लामो समयदेखि नेतृत्वमा रहेका व्यक्तिहरूको कार्यसम्पादन, संगठन विस्तार, कार्यकर्ताको सम्मान र जनतासँगको सम्बन्धको वस्तुनिष्ठ मूल्याङ्कन हुनुपर्छ । पार्टीलाई व्यक्तिगत प्रभाव, गुटगत भागबन्डा र सीमित स्वार्थको घेराभित्र राख्ने प्रवृत्तिले संगठनात्मक एकता र संस्थागत विकासमा चुनौती उत्पन्न गर्न सक्छ । अब पार्टीको भविष्यलाई व्यक्तिविशेषको राजनीतिक महत्वाकांक्षासँग गाँसेर हेर्ने प्रवृत्तिबाट माथि उठ्नु आवश्यक छ । संगठन कुनै नेताको निजी सम्पत्ति होइन, कार्यकर्ता र जनताको विश्वासबाट सञ्चालित लोकतान्त्रिक संस्था हो । यसको नेतृत्वमा पुग्ने प्रत्येक व्यक्तिले व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर संगठन, सिद्धान्त र जनउत्तरदायित्वलाई सर्वोपरि राख्नुपर्छ ।

३. क्षेत्रीय प्रतिनिधि, वडा र पालिका सभापतिहरूको ऐतिहासिक जिम्मेवारी

रामेछापका सम्पूर्ण क्षेत्रीय प्रतिनिधि, वडा सभापति तथा पालिका सभापतिहरूले आफ्नो मताधिकारको महत्त्व र ऐतिहासिक जिम्मेवारी गम्भीरतापूर्वक आत्मसात् गर्न आवश्यक छ । गुटगत दबाब, व्यक्तिगत सम्बन्ध, भागबन्डा र समूहगत निर्देशनभन्दा माथि उठेर उम्मेदवारको राजनीतिक निष्ठा, संगठनात्मक योगदान, इमानदारी, क्षमता र जनताप्रतिको उत्तरदायित्वका आधारमा स्वतन्त्र मूल्याङ्कन गर्नु लोकतान्त्रिक संस्कारको आधार हो । कुनै पनि समूहबाट वितरण गरिएका नामावलीलाई प्रतिनिधिहरूको विवेकभन्दा माथि राख्ने प्रवृत्तिले आन्तरिक निर्वाचनको वास्तविक मर्म कमजोर पार्न सक्छ । प्रतिनिधिहरू कसैको राजनीतिक निर्देशनमा सञ्चालित हुने पात्र होइनन्, उनीहरू पार्टीको भविष्य निर्धारण गर्ने जिम्मेवार लोकतान्त्रिक प्रतिनिधि हुन् । त्यसैले नेतृत्व चयनमा पारदर्शिता, निष्पक्षता र स्वतन्त्र निर्णयको सम्मान सुनिश्चित गर्नु अपरिहार्य छ ।

४. युवा र ऊर्जाशील नेतृत्वमार्फत वैचारिक तथा संगठनात्मक रूपान्तरण

रामेछाप कांग्रेसलाई वैचारिक रूपमा स्पष्ट, संगठनात्मक रूपमा अनुशासित, जनमुखी र परिवर्तनप्रति प्रतिबद्ध बनाउन नेतृत्वमा पुस्तान्तरण तथा नयाँ सोचको विकास आवश्यक छ । पार्टीको भावी नेतृत्वमा युवा तथा ऊर्जाशील कार्यकर्ताको सहभागिता बढाउँदा उनीहरूको राजनीतिक निष्ठा, संगठन निर्माणको अनुभव, जनभावना बुझ्ने क्षमता र जिम्मेवारी निर्वाह गर्ने प्रतिबद्धतालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । नेतृत्व परिवर्तनको अर्थ पुराना नेताहरूको योगदानलाई अस्वीकार गर्नु होइन, अनुभव र नवीन सोचबीच रचनात्मक समन्वय कायम गर्दै संगठनलाई समयानुकूल बनाउनु हो । गुट र उपगुटको राजनीतिक संस्कारले सिर्जना गरेका विभाजनलाई संस्थागत संवाद, पारदर्शी निर्णय प्रक्रिया र सामूहिक उत्तरदायित्वबाट सम्बोधन गर्नुपर्छ । रामेछाप कांग्रेसको पुनर्गठन कुनै एउटा समूहको विजय र अर्को समूहको पराजयमा सीमित नभई सक्षम नेतृत्व, सुदृढ संगठन र लोकतान्त्रिक मूल्यको संस्थागत विकासमा केन्द्रित हुनुपर्छ ।

५. निष्कर्ष : गुटभन्दा विचार, स्वार्थभन्दा संगठन र व्यक्तिभन्दा लोकतान्त्रिक मूल्य

रामेछाप कांग्रेसको वर्तमान अधिवेशन पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र, संगठनात्मक एकता र भावी नेतृत्वको चरित्र परीक्षण गर्ने महत्त्वपूर्ण अवसर हो । चिट संस्कृति, गुटगत भागबन्डा, व्यक्तिवादी महत्वाकांक्षा र अपारदर्शी राजनीतिक अभ्यासलाई निरुत्साहित गर्दै निष्पक्ष प्रतिस्पर्धा, स्वतन्त्र मताधिकार र जवाफदेही नेतृत्वको संस्कार स्थापित गर्नु आजको आवश्यकता हो । रामचन्द्र खड्कासँग सम्बन्धित समूहको नाममा वितरण भएको भनिएको चिटबारे उठेका प्रश्नहरूको निष्पक्ष निरूपण हुनुका साथै सबै पक्षले प्रतिनिधिहरूको स्वतन्त्र विवेकको सम्मान गर्नुपर्छ । क्षेत्रीय प्रतिनिधि, वडा सभापति र पालिका सभापतिहरूले संगठनको दीर्घकालीन हित, लोकतान्त्रिक मर्यादा र भावी पुस्ताप्रतिको जिम्मेवारीलाई केन्द्रमा राखेर आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्नु आवश्यक छ । रामेछाप कांग्रेसको पुनःगठनको आधार गुटगत आदेश होइन, स्वतन्त्र विवेक हुनुपर्छ । राजनीतिक स्वार्थ होइन, संगठनात्मक निष्ठा हुनुपर्छ । व्यक्तिकेन्द्रित प्रभाव होइन, पारदर्शी, अनुशासित र जनउत्तरदायी नेतृत्व हुनुपर्छ । यही लोकतान्त्रिक मूल्य र संस्थागत रूपान्तरणको मार्गले रामेछाप कांग्रेसको भावी राजनीतिक यात्रालाई दिशानिर्देश गर्न सक्छ ।