काठमाडौं । केन्द्रीय चलचित्र जाँचपास समिति (फिल्म सेन्सर बोर्ड)ले नयाँ कार्यविधि ‘चलचित्र जाँच तथा वर्गीकरण सम्बन्धी कार्यविधि २०८२’ लागू गरेको छ ।

सेन्सरमा फिल्म काँटछाँट भन्दा पनि वर्गीकरणलाई जोड दिने उदेश्यसहित यो कार्यविधि ल्याइएको हो । फिल्मको सेन्सर गर्दा कुन समूहका दर्शकले हेर्न पाउने वर्गीकरण गरिनेछ । कार्यविधिको बुँदा नम्बर ५ मा वर्गीकरणको विषय समेटिएको छ । जसमा भनिएको छ, ‘समितिले चलचित्रको विषयवस्तु, संवाद, दृश्य तथा बालबालिका एवं किशोर किशोरीको मनोस्वास्थ्यलाई चलचित्र प्रयोग भएका हिंसा, यौन, नग्नता, लागुपदार्थ, भाषा, कथाको सन्दर्भ, उद्देश्य र कथाको मूल थिम समेतलाई मध्यनजर गरि चलचित्र हेर्न दर्शकको उमेर समूह लक्षित वर्गीकरण गरी चलचित्रलाई सार्वजनिक प्रदर्शन गर्न देहाय बमोजिमको लोगो अङ्कित प्रमाण पत्र दिनुपर्नेछ ।’

यसै बुँदाको क, ख, ग र घमा फिल्मको वर्गीकरण गरिएको छ । चलचित्र सेन्सर प्रक्रियालाई थप व्यवस्थित, पारदर्शी र झन्झटमुक्त बनाउन ‘चलचित्र जाँच तथा वर्गीकरण सम्बन्धि कार्यविधि २०८२’ ल्याइएको सेन्सर बोर्ड सदस्य कुबेर गिरीले बताए ।

सेन्सर बोर्डमा अहिले अध्यक्ष, विज्ञदेखि सबै समितिका सदस्य नयाँ भएको र फिल्मको सेन्सर समेत नयाँ तरिकाबाट हुँदै आएको गिरीले बताए ।

‘हाम्रो टिम आएदेखिनै फिल्मको सेन्सरमा सहज गर्दै आएका छौँ’, गिरीले भने ‘सेन्सरमा कैँची होइन, वर्गीकरणमा जोड दिइन्छ ।’ पछिल्लो समय कुनै पनि फिल्ममा सेन्सरले कैँची नचलाएको गिरीले बताए ।

‘आफ्नो फिल्म कस्तो बन्छ भनेर निर्माता निर्देशकलाई स्क्रिप्टदेखि नै थाहा हुन्छ । उहाँहरू एकथरी फिल्म ल्याएर एकथरी सर्टिफिकेट माग्नुहुन्छ,’ गिरीले भने ‘हामीले जस्तो फिल्म त्यस्तै बर्गीकरण भन्दा आफै फिल्मको यो योे सिन हटाउँछु भन्दै काटेर ल्याउनु हुन्छ ।’

समितिले ‘चलचित्र जाँच तथा वर्गीकरण सम्बन्धी कार्यविधि २०८२’ मा पुसदेखि लागू भएको ‘चलचित्र जाँच सम्बन्धी कार्यविधि २०८२’को सातौँ बुँदामा रहेको ‘समितिले चलचित्र जाँच गरि प्रदर्शन गर्न अधिकार प्रत्यायोजन गरेको अवस्थामा बाहेक समितिबाट जाँचपास भएका चलचित्र मात्र महोत्सवमा प्रदर्शन गर्न पाइनेछ’लाई पनि हटाएको छ ।

केहीअघि ल्याएको ‘चलचित्र जाँचसम्बन्धी कार्यविधि २०८२’का केही बुँदामा विवादित बनेपछि समितिले नयाँ कार्यविधि ल्याएको हो ।

समितिको नयाँ कार्यबिधिले पनि सेल्फ सेन्सर पद्धतिलाई जोड दिएको छ । फिल्मकर्मीलाई सेन्सर गर्न सजिलो होस् भनेर स्वयंले जाँच गर्ने (सेल्फ सेन्सर) पद्धति अगाडि बढाइएको छ । त्यसका लागि बोर्डले एउटा फारमको समेत व्यवस्था गरेको छ । जसबाट चलचित्रकर्मीले आफ्नो फिल्ममा सेन्सरबाट देखिने त्रुटि आफैंले पत्ता लगाउन सक्नेछन् । सेल्फ सेन्सर अन्तर्गत रहेर चलचित्रकर्मीले आफ्नो फिल्म बुझाउँदा फिल्म सेन्सर सहज हुने र चलचित्रकर्मीले व्यहोर्नुपर्ने विभिन्न झन्झटबाट मुक्त भई सेन्सर बोर्ड र चलचित्रकर्मी दुवैको समय बचत बोर्ड सदस्य गिरीले जानकारी दिए ।

‘सेल्फ सेन्सर पद्धति अघिबढेसँगै पछिल्लो समय फिल्म सेन्सर गर्ने फिल्मकर्मीले सहजमहसुस गरेका छन्,’ गिरीले भने, ‘यसले सेन्सर बोर्ड र चलचित्रकर्मीलाई अनावश्यक झन्झट व्यहोर्नुपर्ने अवस्थाबाट मुक्त गर्छ ।’